Na wstęp chciałbym ostrzec – ten post będzie dziwny… dla jednych będzie pewnie bzdurą, dla innych ciekawym przedstawieniem tego, skąd wzięła się mana w grach… Pewnie wielu od razu będzie myśleć, że będzie to długi post o tym, że mana jest niebieska, otóż nie – rozwiązanie całej „historyjki pochodzenia many” wielu pewnie zaskoczy.
Niemal od zarania dziejów, jeżeli chodzi o gry – czy to tekstowe, karciane, figurkowe, komputerowe… czy Bóg wie jakie jeszcze, niemal w każdej opartej o świat fantastyczny występuje takie pojęcie jak „moc magiczna”. Wielu ludzi nie ma pojęcia, czemu popularne stało się nazywanie przedmiotów magicznych w grach, rożnymi wymyślnymi nazwami. Bardzo często taką moc określa się słowem „mana”, niemal każdy gracz wie co to jest, czym to się regeneruje i do czego służy. Słowo „mana” określające zebraną przez bohatera magiczną moc, przeniknęło nie tylko do większości znanych nam gier, ale również do literatury, a wręcz – stało się słowem niemal kultowym i rozpoznawalnym w sumie przez każdego młodego człowieka, który kiedykolwiek chociaż dotknął jakiejś gry osadzonej w fantastycznym świecie.

Mana, czymże jest?

Mana – w wielu światach fantasy pewnego rodzaju energia, używana przez magów do czynienia czarów. Jednymi z pierwszych gier komputerowych, które użyły słowa „mana” jako określenie punktów magii były: komputerowa gra fabularna Dungeon Master (z 1987 roku) oraz gra Populous (z 1989), w której gracz wcielał się w rolę boga – mana w tej grze była jednym z zasobów używanych przez bogów (czyli np. przez gracza) do czynienia cudów. Szybkość regeneracji many w tamtym świecie zależała od liczby wyznawców, których posiadał dany bóg. Podobny koncept został zastosowany w grze Black & White. Inne gry, w których mana była traktowana jako „surowiec” niezbędny do używania magicznych mocy to: Secret of Mana, EverQuest, Warcraft, LostMagic oraz Diablo (wraz z ich kolejnymi częściami).

Za: Wikipedia

Mana jest także podstawowym zasobem w grze karcianej Magic: The Gathering, używanym do płacenia za zagranie większości kart, symbolizujących czary.

Dla 99,99% graczy jest to po prostu jakiś tam pasek, który pozwala nam na rzucanie w wirtualnym świecie zaklęć, czarów i innych magicznych bzdur.

Zbiorniczki many, paski, albo inne bzdety prezentujące nasz zasób możliwości magicznych towarzyszy nam już od kilkunastu, jak nie kilkudziesięciu lat w tysiącach gier. Przyjęło się popularnie, że poziom many symbolizuje kolor niebieski. Wiele przedmiotów w fantastycznych światach posiada również swoje bardzo długie nazwy, np. „Ostrze krwawego cierpienia many” albo inne podobne „złożone” imiona, nie znam osoby, która wie co ma wspólnego słowo „mana” oraz takie właśnie nazwy.

Co niektórzy przechodzą do skrajności…

… tworząc z pojęcia „mana” obiekt kultu lub próbując przenieść, to co magiczne, do świata realnego. Niegdyś nawet ktoś wpadł na stworzenie napoju energetyzującego na zasadzie fiolki z niebieskim płynem, oznaczonym jako mana. Świrów i wariactw w realnym świecie na temat many, jest raczej niezliczona ilość…
Jednak mało kto wie, skąd tak naprawdę wzięło się określenie „mana” w kulturze graczy.

Skąd nazwa „mana” używana w grach?

Nie wiem, czy określenie „mana” w stosunku do mocy magicznej w grach komputerowych oraz RPG wzięło się „ot tak sobie”, czy może był to celowy zabieg. Sądzę, że mniej niż jeden procent graczy gier opartych o światy fantastyczne ma pojęcie skąd słowo „mana” się wzięło. Chociaż można by debatować, czy się „wzięło” czy może to czysty przypadek.
Szczerze – wydaje mi się, że kiedy w grach po raz pierwszy pojawiło się słowo „mana” określające moc magiczną, twórcy pierwszej gry, w której użyto to słowo, byli w pełni świadomi, skąd je zaczerpują – jak wspominałem na początku, jedną z pierwszych gier był Populous – gra przedstawiająca losy kultury pierwotnej. Następnie, można twierdzić, że kolejne gry po prostu „przywłaszczyły” sobie manę, jako określenie mocy magicznej, praktycznie bez znajomości tego, skąd to słowo pochodzi.

Tak czy inaczej, okazuje się, że słowo „mana” prawdopodobnie nie bez powodu zostało zaczerpnięte z… mitologii polinezyjskiej, konkretnie jest to manaizm. Mianowicie mana była podstawową częścią religii polinezyjskiej – pierwotnie twierdzono, że świat przepełniony jest maną, magiczną formą niewidzialną dla człowieka. Termin mana został wprowadzony do nauki w 1891 przez angielskiego antropologa R.H. Codringtona.
Pierwotni Polinezyjczycy wierzyli, że moc magiczną można odbierać lub pochłaniać, za pomocą różnorodnych rytuałów magicznych, również odpowiednie słowa uważali za część many. Prócz tego popularną praktyką w manaizmie było nazywanie przedmiotów, które były uważane za szczególne i magiczne, różnorodnymi specjalnymi nazwami – więc nazwa „mana” oraz nazywanie przedmiotów w grach ma ogniwo wspólne :-)
W wierzeniach pierwotnych ludzi zamieszkujących wspomniany region świata istniało przekonanie, że manę oraz zdolności magiczne posiadają jedynie wybrani, przeważnie wodzowie lub przywódcy, którzy posiadając konkretne przedmioty lub udając się w odosobnione miejsca mogli manę regenerować – to, jak czynili owe rytuały pozostawało tematem tabu.

Rozstrzygnięcie czy mana i nazywanie przedmiotów magicznych specjalnymi nazwami wzięło się od pierwotnych religii Polinezji, czy też nie… pozostawiam Wam :-)